{"id":8566,"date":"2020-03-10T09:31:21","date_gmt":"2020-03-10T08:31:21","guid":{"rendered":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/?p=8566"},"modified":"2023-03-06T10:30:37","modified_gmt":"2023-03-06T09:30:37","slug":"doslowne-tlumaczenie-i-bledne-rozumowanie-czyli-jak-mozna-spalic-sie-na-przyslowiach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/2020\/03\/10\/doslowne-tlumaczenie-i-bledne-rozumowanie-czyli-jak-mozna-spalic-sie-na-przyslowiach\/","title":{"rendered":"Dos\u0142owne t\u0142umaczenie i b\u0142\u0119dne rozumowanie, czyli jak mo\u017cna spali\u0107 si\u0119 na przys\u0142owiach"},"content":{"rendered":"<p><strong>Przys\u0142owia to sformu\u0142owania, obecne w ka\u017cdym j\u0119zyku, wyra\u017caj\u0105ce jak\u0105\u015b my\u015bl, wskaz\u00f3wk\u0119, czy te\u017c porad\u0119. Co wi\u0119cej, Wed\u0142ug O\u015brodka Badania Opinii Publicznej, w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w powszechne jest przekonanie (90%), \u017ce s\u0105 one m\u0105dro\u015bci\u0105 narodu. Jednak, mimo \u017ce stosujemy przys\u0142owia na co dzie\u0144, to nie zawsze robimy to poprawnie\u2026 Do jeszcze wi\u0119kszych nieporozumie\u0144 dochodzi, gdy pr\u00f3bujemy je przet\u0142umaczy\u0107 obcokrajowcom.<\/strong><\/p>\n<p><strong>By u\u017cywa\u0107, trzeba rozumie\u0107<\/strong><\/p>\n<p>Pouczenie, przestroga, mora\u0142, og\u00f3lna my\u015bl, aforyzm \u2013 polskie powiedzenia maj\u0105 r\u00f3\u017cne cele. S\u0105 przekazywane z pokolenia na pokolenie i zawieraj\u0105 wskaz\u00f3wki, jak post\u0119powa\u0107 w \u017cyciu, a czasem nawet nakazuj\u0105 pewne dzia\u0142ania&#8230;<\/p>\n<p><em>\u2013 Przys\u0142owia to spos\u00f3b na definiowanie i zrozumienie \u015bwiata. W tradycyjnych spo\u0142ecze\u0144stwach najistotniejsz\u0105 tre\u015bci\u0105 \u017cycia by\u0142a praca, dlatego wiele z nich dotyczy\u0142o tej cz\u0119\u015bci aktywno\u015bci (np. \u201ech\u0142opa poznasz przy robocie, a pana przy stole\u201d)<\/em> <em>\u2013<\/em> <strong>m\u00f3wi\u00a0 dr Tomasz Marcysiak, socjolog, Wy\u017csza Szko\u0142a Bankowa w Bydgoszczy.<\/strong> <em>\u2013<\/em> <em>Sens ci\u0119\u017ckiej pracy na gospodarstwie by\u0142 wyja\u015bniany przez sumienno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 mierzono ilo\u015bci\u0105 wylanego potu i miar\u0105 niezmarnowanego czasu. Ch\u0142op wi\u0119c nie musia\u0142 si\u0119 kszta\u0142ci\u0107, kiedy utrwalano mu w \u015bwiadomo\u015bci powiedzenia: \u201ebaba potrzebuje gospodarza a nie pisarza\u201d i \u201ech\u0142op si\u0119 rodzi filozofem, a pan si\u0119 musi uczy\u0107\u201d \u2013 <\/em><strong>dodaje dr Tomasz Marcysiak.<\/strong><\/p>\n<p>Przys\u0142owia tak\u017ce wzbogacaj\u0105 wypowied\u017a, sprawiaj\u0105, \u017ce jest bardziej trafna i pokazuj\u0105, \u017ce m\u00f3wi\u0105cy ma szerokie horyzonty. Ponadto przekaz staje si\u0119 atrakcyjniejszy dla s\u0142uchacza. Czasem powiedzenia u\u017cywane s\u0105 tak cz\u0119sto w codziennych sytuacjach, \u017ce gubimy w\u0142a\u015bciwe znaczenie danego zwrotu. Interpretujemy je \u017ale, wi\u0119c rozm\u00f3wca do ko\u0144ca nie jest w stanie odczyta\u0107 naszej intencji.<\/p>\n<p><strong>Kt\u00f3re przys\u0142owia \u017ale rozumiemy lub u\u017cywamy b\u0142\u0119dnie?<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong><em>\u201eNie wchodzi si\u0119 dwa razy do tej samej rzeki<\/em><\/strong>\u201d \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b interpretuje to powiedzenie w taki spos\u00f3b, \u017ce nie warto wraca\u0107 do np. zako\u0144czonego kiedy\u015b zwi\u0105zku, wcze\u015bniejszej pracy. W rzeczywisto\u015bci powiedzenie to oznacza, \u017ce \u201erzeka nigdy nie b\u0119dzie taka sama\u201d \u2013 wszystko si\u0119 zmienia, wszystko p\u0142ynie.<\/li>\n<li><strong><em>\u201eBogiem a prawd\u0105\u201d<\/em><\/strong> \u2013 cz\u0119sto wpl\u0105tywane jest pomi\u0119dzy te wyrazy s\u0142owo \u201emi\u0119dzy\u201d, w rzeczywisto\u015bci jednak \u201eB\u00f3g = prawda\u201d, co rozumiemy jako \u201em\u00f3wi\u0105c szczerze\u201d, \u201eprawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c\u201d. M\u00f3wi\u0105cy zapewnia o tym, \u017ce kieruje si\u0119 prawd\u0105, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Boga.<\/li>\n<li><strong><em>\u201ePieni\u0105dze nie \u015bmierdz\u0105\u201d <\/em><\/strong>\u2013\u00a0 to sformu\u0142owanie nie oznacza, jak niekt\u00f3rzy s\u0105dz\u0105, \u017ce z ch\u0119ci\u0105 przyjmiemy ka\u017cd\u0105 ilo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy. Powiedzenie m\u00f3wi, \u017ce nieistotne jest \u017ar\u00f3d\u0142o zarobku, a sam zarobek. Autor tego zwrotu, rzymski cesarz Wespazjan, zademonstrowa\u0142 to swoimi dzia\u0142aniami \u2013 w czasie kryzysu finansowego opodatkowa\u0142 publiczne toalety.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Przys\u0142owia w innych j\u0119zykach<\/strong><\/p>\n<p>Tak\u017ce w innych krajach wypowiedzi s\u0105 urozmaicane ciekawymi zwrotami. <strong>Nie pr\u00f3bujmy ich jednak dos\u0142ownie t\u0142umaczy\u0107 na nasz j\u0119zyk!<\/strong> Na dane powiedzenie bardzo cz\u0119sto wp\u0142ywa kultura, region, tradycja oraz historia, wi\u0119c przek\u0142adanie ich na inny j\u0119zyk cz\u0119sto gubi sens. Podobnie wygl\u0105da to tak\u017ce w przypadku \u201ezwyk\u0142ych\u201d zda\u0144 i sformu\u0142owa\u0144 nieb\u0119d\u0105cych przys\u0142owiem. \u2013 <em>Bardzo cz\u0119stym b\u0142\u0119dem podczas nauki j\u0119zyka obcego s\u0105 tak zwane kalki j\u0119zykowe, czyli dos\u0142owne t\u0142umaczenie danych zwrot\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich swobodnie u\u017cywamy, a s\u0105 niepoprawne. Przyk\u0142adem jest zwrot \u201ededicated to\u201d (przeznaczony dla&#8230;, skierowany dla&#8230;). W j\u0119zyku polskim niekt\u00f3rzy t\u0142umacz\u0105 \u201ededykowany dla\u2026 np. przedsi\u0119biorc\u00f3w, profesjonalist\u00f3w\u201d. Jest to b\u0142\u0105d i typowa kalka j\u0119zykowa zarazem \u2013<\/em> <strong>t\u0142umaczy Katarzyna Grabiec-Clark, ekspertka j\u0119zykowa z Babbel.<\/strong><\/p>\n<p>W przypadku przys\u0142\u00f3w mamy do czynienia z ca\u0142ym zdaniem i to jeszcze nios\u0105cym dodatkowy sens b\u0105d\u017a mora\u0142. Dlatego te\u017c jedno s\u0142owo mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce rozm\u00f3wca nas nie zrozumie. <strong>Prezentujemy kilka powiedze\u0144 w j\u0119zyku angielskim i niemieckim, kt\u00f3re brzmi\u0105 inaczej ni\u017c polskie, a ich sens jest bardzo zbli\u017cony:<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-8569\" src=\"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/foto_001.png\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"482\" \/><\/p>\n<ul>\n<li>\u201e<strong><em>W marcu jak w garncu<\/em><\/strong>\u201d czyli \u201e<em>March comes in like a lion, and goes out like a lamb<\/em>\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<p>dos\u0142owne t\u0142umaczenie: \u201e<em>Marzec przychodzi jak lew i wychodzi jak baranek<\/em>&#8221;<\/p>\n<ul>\n<li><em>\u201e<strong>K\u0142amstwo ma kr\u00f3tkie nogi<\/strong>\u201d <\/em>czyli <em>\u201eA lie has no legs\u201d<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>dos\u0142owne t\u0142umaczenie:<em> \u201eK\u0142amstwo nie ma n\u00f3g<\/em>\u201d<\/p>\n<ul>\n<li><em>\u201e<strong>Kiedy wejdziesz mi\u0119dzy wrony zaczniesz kraka\u0107 tak jak one<\/strong>\u201d<\/em> czyli<em> \u201eWhen in Rome do as the Romans do\u201d<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>dos\u0142owne t\u0142umaczenie: \u201e<em>B\u0119d\u0105c w Rzymie, czy\u0144 jak Rzymianie&#8221;<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-8572\" src=\"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/foto_004.png\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"482\" \/><\/p>\n<ul>\n<li>\u201e<strong><em>M\u0105dry Polak po szkodzie<\/em><\/strong>&#8221; czyli \u201e<em>Durch Schaden wird man klug<\/em>&#8222;<\/li>\n<\/ul>\n<p>dos\u0142owne t\u0142umaczenie: &#8222;Przez b\u0142\u0119dy, cz\u0142owiek staje si\u0119 m\u0105dry.&#8221;<\/p>\n<ul>\n<li>\u201e<strong><em>Co z oczu to z serca&#8221;<\/em><\/strong> czyli \u201e<em>Aus dem Augen, aus dem Sinn<\/em>&#8222;<\/li>\n<\/ul>\n<p>dos\u0142owne t\u0142umaczenie: \u201e<em>Co z oczu to z my\u015bli.&#8221;<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>\u201e<strong><em>Cicha woda brzegi rwie<\/em><\/strong>&#8221; czyli \u201e<em>Stille Wasser sind tief<\/em>&#8222;<\/li>\n<\/ul>\n<p>dos\u0142owne t\u0142umaczenie: \u201e<em>Ciche wody s\u0105 g\u0142\u0119bokie.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0J<\/em>ak to mawia polskie przys\u0142owie: \u201eCo kraj, to obyczaj\u201d. Dlatego te\u017c powiedzenia nale\u017cy traktowa\u0107 jako cz\u0119\u015b\u0107 tradycji narodowej i, je\u015bli nie mamy pewno\u015bci co do ich znaczenia, nie u\u017cywa\u0107 ich w nadmiarze. Bowiem, chc\u0105c wypa\u015b\u0107 lepiej, mo\u017cemy uzyska\u0107 odwrotny skutek!<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-8571\" src=\"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/foto_003.png\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"482\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przys\u0142owia to sformu\u0142owania, obecne w ka\u017cdym j\u0119zyku, wyra\u017caj\u0105ce jak\u0105\u015b my\u015bl, wskaz\u00f3wk\u0119, czy te\u017c porad\u0119. Co wi\u0119cej, Wed\u0142ug O\u015brodka Badania Opinii Publicznej, w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w powszechne jest przekonanie (90%), \u017ce s\u0105 one m\u0105dro\u015bci\u0105 narodu. Jednak, mimo \u017ce stosujemy przys\u0142owia na co dzie\u0144, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":8576,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[205],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8566"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8566"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10721,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8566\/revisions\/10721"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8576"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}