{"id":8078,"date":"2019-09-26T10:21:40","date_gmt":"2019-09-26T08:21:40","guid":{"rendered":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/?p=8078"},"modified":"2019-09-26T10:23:14","modified_gmt":"2019-09-26T08:23:14","slug":"psycholozka-adwokatka-pediatrka-co-polacy-sadza-o-feminatywach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/2019\/09\/26\/psycholozka-adwokatka-pediatrka-co-polacy-sadza-o-feminatywach\/","title":{"rendered":"Psycholo\u017cka, adwokatka, pediatrka \u2013 co Polacy s\u0105dz\u0105 o feminatywach?"},"content":{"rendered":"

Feminatywa to \u2013 najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c \u2013 rzeczowniki rodzaju \u017ce\u0144skiego, kt\u00f3re utworzono od rzeczownik\u00f3w m\u0119skich. Na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 form feminatywnych? I dlaczego \u2013 cho\u0107 zaleca si\u0119 ich stosowanie w codziennym j\u0119zyku \u2013 budz\u0105 one w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie mieszane uczucia?<\/strong><\/p>\n

Feminatywa w polszczy\u017anie to temat budz\u0105cy wiele emocji. Wywo\u0142uje cz\u0119ste dyskusje nie tylko w \u015brodowiskach j\u0119zykoznawczych, lecz tak\u017ce w\u015br\u00f3d zwyk\u0142ych u\u017cytkownik\u00f3w j\u0119zyka. W sprawie \u017ce\u0144skich nazw wykonawc\u00f3w zawod\u00f3w co jaki\u015b czas pojawia si\u0119 medialna polemika.<\/strong> W 2004 roku bardzo g\u0142o\u015bna by\u0142a dyskusja o formie \u201eministra\u201d zapocz\u0105tkowana przez Izabel\u0119 Jarug\u0119-Nowack\u0105. Kolejne istotne g\u0142osy pojawi\u0142y si\u0119, kiedy Ewa Kopacz zacz\u0119\u0142a pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 premiera \u2013 trudno by\u0142o odnale\u017a\u0107 kompromis mi\u0119dzy j\u0119zykowymi przyzwyczajeniami a realn\u0105 potrzeb\u0105 stworzenia \u017ce\u0144skiej formy tego s\u0142owa.<\/strong><\/p>\n

Aby lepiej zapozna\u0107 si\u0119 z aktualn\u0105 sytuacj\u0105 j\u0119zykow\u0105 w Polsce w kontek\u015bcie feminatyw\u00f3w, SW Research na zlecenie Babbel przeprowadzi\u0142 badanie na ten temat. Jego celem by\u0142o okre\u015blenie, jak cz\u0119sto Polacy u\u017cywaj\u0105 rzeczownik\u00f3w rodzaju \u017ce\u0144skiego w mowie oraz jakie s\u0105 przyczyny ich nieu\u017cywania<\/strong>. Badanie zosta\u0142o zrealizowane metod\u0105 wywiad\u00f3w online (CAWI) na panelu internetowym SW Panel. Przeprowadzono 1010 ankiet z osobami w wieku 18\u201365 lat.<\/p>\n

Jak wed\u0142ug Polak\u00f3w u\u017cywamy feminatyw\u00f3w, a jak powinni\u015bmy?<\/strong><\/p>\n

Zwi\u0105zek zachodz\u0105cy pomi\u0119dzy p\u0142ci\u0105 i wykonywanym zawodem podlega\u0142 niegdy\u015b sile konwencjonalizacji. Dawniej niekt\u00f3re prace wykonywali tylko m\u0119\u017cczy\u017ani, a inne \u2013 tylko kobiety. Z tego powodu rodzaj gramatyczny nazw zawod\u00f3w bardzo cz\u0119sto jest \u015bladem przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Tylko 38% respondent\u00f3w w badaniu Babbel twierdzi, \u017ce u\u017cywa \u017ce\u0144skich form ka\u017cdego dnia.<\/strong> Co istotne, cz\u0119\u015bciej odpowied\u017a t\u0119 wybiera\u0142y kobiety (ok. 45%) ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani (31,5%).<\/strong> W wielu wypadkach opr\u00f3cz przyzwyczaje\u0144 przeszkod\u0105 w tworzeniu \u017ce\u0144skiego odpowiednika nazwy okazuj\u0105 si\u0119 wzgl\u0119dy fonetyczne \u2013 formy \u201earchitektka\u201d czy \u201epedriatrka\u201d trudno jest wym\u00f3wi\u0107.<\/p>\n

Jak wykaza\u0142y badania, wp\u0142yw na u\u017cywanie feminatyw\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c wykszta\u0142cenie. Ponad po\u0142owa os\u00f3b ankietowanych (54%)<\/strong> z podstawowym lub gimnazjalnym wykszta\u0142ceniem przyznaje, \u017ce nie u\u017cywa takich form lub robi to bardzo rzadko.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wyniki badania przeprowadzonego na nasze zlecenie jasno wskazuj\u0105, \u017ce wielu Polak\u00f3w dostrzega potrzeb\u0119 u\u017cywania feminatyw\u00f3w. Temat ten wci\u0105\u017c wzbudza kontrowersje. Sp\u00f3jrzmy chocia\u017cby na nazwy zawod\u00f3w: cz\u0119\u015bciej s\u0142yszy si\u0119 o tym, \u017ce kobieta jest psychologiem, adwokatem czy pediatr\u0105. Formy \u201epsycholo\u017cka\u201d, \u201eadwokatka\u201d czy \u201epediatrka\u201d wci\u0105\u017c bywaj\u0105 uznawane za nienaturalne <\/em>\u2013 m\u00f3wi Zofia Sucharska z firmy Babbel.<\/p>\n

Co s\u0105dzimy o \u017ce\u0144skich odmianach rzeczownik\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

Co trzeci badany<\/strong> uwa\u017ca, \u017ce okre\u015blenia w formie m\u0119skiej wyst\u0119puj\u0105 w j\u0119zyku naturalnie<\/strong> i dlatego s\u0105 u\u017cywane cz\u0119\u015bciej ni\u017c rzeczowniki w formie \u017ce\u0144skiej. Co pi\u0105ta osoba <\/strong>za przyczyn\u0119 takiego stanu rzeczy uwa\u017ca \u015bmieszne lub dwuznaczne brzmienie feminatyw\u00f3w, np. w przypadku takich form, jak \u201epremiera\u201d, \u201ekierownica\u201d czy \u201epilotka\u201d. Podobny odsetek wskaza\u0142 na nieznajomo\u015b\u0107 \u017ce\u0144skich okre\u015ble\u0144 zawod\u00f3w i funkcji. Kobiety albo wstydz\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o sobie w formie \u017ce\u0144skiej, albo \u015brodowisko, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105, nie jest temu przyjazne.<\/p>\n

Jednak ponad 60% badanych uwa\u017ca<\/strong>, \u017ce Polacy powinni u\u017cywa\u0107 \u017ce\u0144skich form rzeczownik\u00f3w r\u00f3wnie cz\u0119sto co form m\u0119skich. Cz\u0119\u015bciej t\u0119 odpowied\u017a wskazywa\u0142y kobiety ani\u017celi m\u0119\u017cczy\u017ani (kobiety <\/strong>\u2013 67%, m\u0119\u017cczy\u017ani <\/strong>\u2013 55%).<\/strong> Z kolei co pi\u0105ty ankietowany<\/strong> uwa\u017ca zupe\u0142nie inaczej i wskazuje odpowied\u017a \u201eraczej nie lub zdecydowanie nie\u201d (cz\u0119\u015bciej m\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 21% ni\u017c kobiety \u2013 15%).<\/p>\n

Opory w stosowaniu feminatyw\u00f3w wynikaj\u0105 zar\u00f3wno z uwarunkowa\u0144 kulturowych, jak i j\u0119zykowych. A szkoda, poniewa\u017c feminatywa zdecydowanie wzmacniaj\u0105 komunikatywne funkcje j\u0119zyka. Feminatywa, zw\u0142aszcza tworzone za pomoc\u0105 sufiksu -\u00adk(a), odbierane s\u0105 jako gorsze, mniej presti\u017cowe, dla wielu brzmi\u0105 niepowa\u017cnie, wr\u0119cz ironicznie: np. <\/em>profesorka,<\/em> prezeska,<\/em> prezydentka. Poniewa\u017c jest to sufiks wielofunkcyjny, pojawiaj\u0105 si\u0119 homonimiczne formy, kt\u00f3re oznaczaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zdrobnienia: <\/em>muzyczka czy <\/em>polityczka, dla wielu u\u017cytkownik\u00f3w j\u0119zyka nieakceptowalne w znaczeniu feminatyw\u00f3w, podobnie jak nazwy \u017ce\u0144skie typu <\/em>pilotka,<\/em> szoferka czy <\/em>stolarka\u00ad, kt\u00f3re maj\u0105 ju\u017c ugruntowane inne znaczenie. R\u00f3wnie\u017c problemy fonetyczne, a wi\u0119c trudne do wym\u00f3wienia po\u0142\u0105czenia g\u0142osek w takich formach jak <\/em>chirur\u017cka czy <\/em>adiunktka utrudniaj\u0105 rozpowszechnianie si\u0119 feminatyw\u00f3w. Opory przed tworzeniem i u\u017cywaniem nazw \u017ce\u0144skich bior\u0105 si\u0119 tak\u017ce st\u0105d, \u017ce wiele z nich nie by\u0142o w przesz\u0142o\u015bci potrzebnych, a dzisiaj zosta\u0142y wci\u0105gni\u0119te w sp\u00f3r ideologiczny <\/em>\u2013 wyja\u015bnia dr Agnieszka Dytman-Stasie\u0144ko, j\u0119zykoznawczyni z Instytutu Studi\u00f3w nad Dziennikarstwem, Komunikowaniem i Technologi\u0105 Medi\u00f3w z Dolno\u015bl\u0105skiej Szko\u0142y Wy\u017cszej.<\/p>\n

Feminatywa \u2013 czy wejd\u0105 na sta\u0142e do j\u0119zyka?<\/strong><\/p>\n

Kulturowe uwarunkowania i patriarchalna historia polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa znajduje swoje odzwierciedlenie w j\u0119zykowym problemie<\/strong>, czyli braku form \u017ce\u0144skich w nazwach wielu zawod\u00f3w.<\/p>\n

Badania jasno pokazuj\u0105, \u017ce spora liczba Polak\u00f3w \u2013 w tym przede wszystkim kobiety \u2013 widzi potrzeb\u0119 zmiany<\/strong>. W jaki spos\u00f3b do tego doprowadzi\u0107? Mo\u017cna oczywi\u015bcie walczy\u0107 z dyskryminacj\u0105 j\u0119zykow\u0105 poprzez organizowanie akcji edukacyjnych czy lansowanie \u017ce\u0144skich form.<\/p>\n

Czy sytuacja rzadkiego stosowania feminatyw\u00f3w b\u0119dzie si\u0119 zmienia\u0107 i j\u0119zyk polski pod\u0105\u017cy w stron\u0119 feminizacji? Je\u015bli tak \u2013 ilu lat i jakich dzia\u0142a\u0144 do tego potrzeba? Kiedy kobiety b\u0119d\u0105 chcia\u0142y przedstawia\u0107 si\u0119 jako pediatrki, prawniczki, psycholo\u017cki czy strate\u017cki?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Feminatywa to \u2013 najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c \u2013 rzeczowniki rodzaju \u017ce\u0144skiego, kt\u00f3re utworzono od rzeczownik\u00f3w m\u0119skich. Na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 form feminatywnych? I dlaczego \u2013 cho\u0107 zaleca si\u0119 ich stosowanie w codziennym j\u0119zyku \u2013 budz\u0105 one w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie mieszane uczucia? Feminatywa […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":8081,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[205],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8078"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8078"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8085,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8078\/revisions\/8085"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dotrelations.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}